Kesi Yeri Fıtığı Neden Olur?
Kesi yeri fıtığı, daha önce geçirilmiş bir karın ameliyatından sonra, ameliyat kesisinin olduğu bölgede karın duvarının zayıflaması veya dikişlerin zaman içinde açılması sonucu oluşur.
Bu fıtıkların en önemli özelliği, kasık ve göbek fıtıklarından farklı olarak “doğal zayıf noktadan” değil, eski ameliyat hattından gelişmesidir.
Kesi yeri fıtığı olan hastaların en çok merak ettiği soru şudur: “Bu fıtık neden oldu ve tekrar eder mi?”
Bu çok haklı bir sorudur. Çünkü hasta, fıtığın neden oluştuğunu anlamak ister. Eğer cerrah bu fıtığın neden oluştuğunu doğru değerlendirirse, yeni ameliyatın daha sağlam planlanabileceğini düşünür. Bu düşünce doğrudur.
Kesi yeri fıtığı ilk oluştuğunda hastanın karın duvarında genellikle henüz yama yoktur. Daha önce geçirilmiş ameliyatın dikişleri zamanla açılmıştır ve fıtık bu nedenle ortaya çıkmıştır.
Bu nedenle ben kesi yeri fıtıklarını tekrar sadece dikiş atarak onarmıyorum. Modern yaklaşım, karın duvarını uygun büyüklükte ve doğru katmanda yerleştirilen yama ile güçlendirmektir.
Kesi yeri fıtığı nasıl oluşur?
Her karın ameliyatında, ameliyat sonunda karın duvarı dikişlerle kapatılır. Normalde bu dikiş hattının güçlü şekilde iyileşmesi beklenir. Ancak bazı hastalarda bu iyileşme yeterince sağlam olmaz.
Zaman içinde dikiş hattı zayıflar, açılır veya yırtılır. Karın içindeki yağ dokusu ya da bağırsaklar bu zayıf alandan dışarı doğru çıkmaya başlar. İşte buna kesi yeri fıtığı, ameliyat yeri fıtığı veya dikiş yeri fıtığı denir.
Kasık ve göbek fıtıkları genellikle doğuştan veya anatomik zayıf alanlardan gelişir. Kesi yeri fıtığı ise daha önce yapılan ameliyatın kesi hattından çıkar. Bu nedenle onarımı daha zor ve daha dikkatli planlanması gereken bir fıtıktır.
Hasta ile ilgili nedenler
Kesi yeri fıtığının oluşmasında hastaya ait bazı risk faktörleri önemli rol oynar. Bu faktörler yara iyileşmesini bozabilir veya karın duvarına binen yükü artırabilir.
- İleri yaş: Yaş ilerledikçe dokuların esnekliği ve dayanıklılığı azalabilir. Bu durum ameliyat hattının zayıflamasına katkıda bulunabilir.
- Aşırı kilo: Fazla kilo karın içi basıncı artırır. Bu basınç ameliyat hattına sürekli yük bindirir.
- Sigara kullanımı: Sigara yara iyileşmesini bozar ve doku dayanıklılığını azaltır.
- Diyabet: Şeker hastalığı yara iyileşmesini geciktirebilir ve enfeksiyon riskini artırabilir.
- Kronik akciğer hastalığı: Sürekli öksürük karın içi basıncı artırarak ameliyat hattını zorlar.
- Beslenme bozukluğu: Protein ve vitamin eksikliği yara iyileşmesini olumsuz etkileyebilir.
- Kanser ve büyük karın ameliyatları: Özellikle bağırsak ve mide ameliyatlarından sonra kesi yeri fıtığı riski daha yüksek olabilir.
- Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar: Kortizon veya benzeri ilaçlar yara iyileşmesini bozabilir.
Hastaya ait riskler varsa, cerrahın ameliyatı buna göre planlaması gerekir. Yara iyileşmesi zayıf olan bir hastada standart bir kapatma veya küçük bir onarım yeterli olmayabilir.
Ameliyatla ilgili nedenler
Kesi yeri fıtığı sadece hastaya ait nedenlerle oluşmaz. Ameliyat tekniği, kullanılan dikiş materyali ve karın duvarının nasıl kapatıldığı da çok önemlidir.
- Dikiş tekniği: Karın duvarı doğru teknikle kapatılmazsa, ameliyat hattı zamanla açılabilir.
- Uygun olmayan dikiş materyali: Gereğinden ince, zayıf veya erken eriyen materyaller karın duvarını yeterince uzun süre taşıyamayabilir.
- Yaranın tam kapatılmaması: Karın duvarı katları doğru şekilde karşı karşıya getirilmezse zayıf alan oluşur.
- Yara enfeksiyonu: Ameliyat sonrası enfeksiyon gelişirse dikiş hattı zayıflar ve fıtık riski artar.
- Acil ameliyatlar: Apandisit, bağırsak delinmesi, travma, bıçaklanma veya kurşunlanma gibi acil ameliyatlardan sonra enfeksiyon ve fıtık riski daha yüksektir.
- Orta hat kesileri: Karnın orta hattı bazı hastalarda daha zayıf iyileşebilir. Kesi yeri fıtıkları en sık orta hat kesilerinden sonra görülür.
Karın duvarı ilk ameliyatta neden yeterince güçlü iyileşmedi? Yeni ameliyatta aynı hata tekrar edilmeyecek mi?
Kesi yeri fıtığı ameliyatında başarı, bu soruya doğru cevap vermekle başlar.
Ben bu hastaları neden sadece dikişle onarmıyorum?
Kesi yeri fıtığı oluşmuşsa, eski ameliyat hattı artık zayıflamış demektir. Bu bölgeyi tekrar sadece dikişle kapatmak çoğu hastada yeterli değildir.
Çünkü sorun sadece bir açıklığı kapatmak değildir. Sorun, karın duvarının zayıflamış olmasıdır. Bu nedenle modern cerrahide amaç, o bölgeyi uygun büyüklükte bir yama ile güçlendirmektir.
Kesi yeri fıtığı ameliyatında amaç eski dikişi tekrar atmak değildir. Amaç, zayıflamış karın duvarını doğru katmanda ve yeterli büyüklükte bir yama ile güçlendirmektir.
Fıtığın büyüklüğüne, hastanın dokularına, önceki ameliyatlara ve karın duvarının durumuna göre başarı şansı genellikle %85–95 arasında değişir. Bu, kesi yeri fıtığı gibi zor bir fıtık grubu için oldukça iyi bir orandır.
Üstelik doğru yerleştirilmiş bir yama olduğu zaman, eski ameliyattaki gibi kısa sürede yeniden dev bir fıtık ortaya çıkması beklenmez.
Daha önce kesi yeri fıtığı ameliyatı oldunuz ve tekrar mı etti?
Bu ikinci ve daha zor bir hasta grubudur. Bazı hastalar daha önce kesi yeri fıtığı nedeniyle ameliyat olmuş, ancak fıtıkları tekrar etmiştir.
Bu durumda hastanın aklındaki soru çok nettir: “Neden başarısız oldu?”
Tekrar eden kesi yeri fıtıklarında en sık gördüğümüz nedenler şunlardır:
- Yama kullanılmaması
- Gereğinden küçük yama kullanılması
- Yamanın yanlış katmana yerleştirilmesi
- Birden fazla küçük fıtık alanının gözden kaçması
- Karın duvarının yeterince geniş desteklenmemesi
Kesi yeri fıtığında sadece deliği kapatmak yeterli değildir. Kullanılan yamanın boyutu, kalitesi ve özellikle yerleştirildiği katman ameliyatın uzun dönem sonucunu belirler.
Ben kesi yeri fıtığı ameliyatlarında kullanılacak yamanın boyutunu çoğu zaman ameliyat öncesi tomografi ile planlarım. Gerekli yama ölçüsünü önceden belirler, çoğu zaman bir büyük ve bir küçük alternatif yamanın da ameliyathanede hazır olmasını isterim.
Çünkü ameliyat sırasında karın duvarının gerçek durumu, fıtık açıklığının genişliği ve dokuların gerginliği en doğru şekilde değerlendirilir. Hazırlıklı olmak, ameliyatın güvenliği açısından çok önemlidir.
Yamanın doğru katmana konması neden bu kadar önemlidir?
Kesi yeri fıtığında yama kullanmak tek başına yeterli değildir. Yamanın nereye konduğu da en az yamanın kendisi kadar önemlidir.
İster açık ameliyat, ister kapalı ameliyat yapılsın; sağlam bir onarım için yamanın mümkün olduğunca karın duvarının güçlü katmanlarına yerleştirilmesi gerekir.
Benim yaklaşımımda yama mümkün olduğunca:
- Adale dokusunun altına,
- Karın zarı üzerine,
- Karın zarı ile adale arasındaki güçlü plana,
- Yani karın duvarının arka destek katmanına
yerleştirilmelidir.
Yamayı doğru katmana yerleştirmek daha zor, daha teknik ve daha zaman alan bir cerrahidir. Bazı ameliyatlarda daha kolay görünen yöntemler tercih edilebilir; ancak uzun dönem başarı için doğru katman çok önemlidir.
Kesi yeri fıtıkları neden hızlı büyüyebilir?
Kesi yeri fıtıkları, kasık veya göbek fıtıklarından farklı olarak çok geniş açıklıklara ulaşabilir. Çünkü burada fıtık, doğal bir küçük delikten değil, eski ameliyat hattından çıkar.
Bir kez açılma başladıktan sonra, bu durum bazen bozuk bir fermuar gibi ilerleyebilir. Haftalar veya aylar içinde ameliyat hattının daha geniş bir bölümü zayıflayabilir.
Büyük kesi yeri fıtıklarında karın duvarındaki açıklık 15–20 cm’ye kadar ulaşabilir. Bu durumda dokuları karşı karşıya getirip sadece dikmek mümkün olmayabilir. Böyle hastalarda geniş ve uygun özellikte yamalar kullanmak gerekir.
Bazı hastalarda tek bir büyük açıklık değil, ameliyat hattı boyunca birden fazla küçük fıtık açıklığı olur. Bunlara halk arasında “peynir tarzı fıtıklar” denebilir.
Bu küçük açıklıklardan biri gözden kaçarsa, ameliyat sonrası fıtık kısa sürede tekrar edebilir. Bu nedenle ameliyat öncesi tomografi değerlendirmesi önemlidir.
Kesi yeri fıtığını önlemek mümkün mü?
Her kesi yeri fıtığını tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak riskleri azaltmak mümkündür.
Acil olmayan ameliyatlarda hasta ameliyata en uygun koşullarda hazırlanmalıdır. Diyabet, KOAH, anemi, beslenme bozukluğu gibi sorunlar varsa ameliyat öncesinde mümkün olduğunca düzeltilmelidir.
Sigara kullanan hastalarda yara iyileşmesi belirgin şekilde bozulabilir. Bu nedenle ameliyat öncesinde sigaraya ara verilmesi önemlidir.
Ameliyat sırasında ise karın duvarının doğru teknikle kapatılması, uygun dikiş materyali kullanılması, enfeksiyon riskinin azaltılması ve riskli hastalarda gerektiğinde yama desteğinin düşünülmesi gerekir.
Mümkün olan durumlarda kapalı yani laparoskopik ameliyatlar, büyük karın kesileri gerektirmediği için kesi yeri fıtığı gelişme riskini belirgin şekilde azaltır.
Kesi yeri fıtığı oluştuktan sonra ne yapılmalı?
Bu sayfayı okuyorsanız büyük ihtimalle sizde artık bir kesi yeri fıtığı oluşmuştur. Bu aşamada amaç, geçmişte neden oluştuğunu anlamak kadar, yeni ameliyatın doğru planlanmasıdır.
Kesi yeri fıtığı ortaya çıktıysa beklemek çoğu zaman doğru değildir. Çünkü bu fıtıklar zamanla büyüyebilir, çok sayıda açıklığa dönüşebilir ve ameliyatı daha zor hale getirebilir.
Kesi yeri fıtıkları kısa sürede büyüyebilir. Özellikle büyük, nüks etmiş veya birden fazla açıklığı olan fıtıklar standart fıtık ameliyatı gibi değerlendirilmemelidir.
Sonuç
Kesi yeri fıtıkları, eski ameliyat hattının zayıflaması sonucu ortaya çıkar. Ancak bu durum sadece “dikişlerin açılması” olarak basit görülmemelidir.
Doğru ameliyat planlamasında fıtığın neden oluştuğu, fıtığın büyüklüğü, hastanın riskleri, karın duvarının durumu, kullanılacak yamanın boyutu ve yamanın yerleştirileceği katman birlikte değerlendirilmelidir.
Kesi yeri fıtığını sadece tekrar dikerek kapatmak değil; karın duvarını doğru büyüklükte, doğru kalitede ve doğru katmanda yerleştirilen yama ile güçlendirmektir.
Kesi yeri fıtıkları neden tekrar eder?
Kesi yeri fıtığı tedavisi nasıl yapılır?
Fıtık tedavisinde yamalar neden önemlidir?
Kesi yeri fıtığı nedir?
#HastamMutluBenMutlu